บทนำ (Introduction)
อุตสาหกรรมท่องเที่ยวและการบริการเป็นภาคธุรกิจที่เติบโตอย่างต่อเนื่องและสร้างรายได้จำนวนมาก แต่ก็เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมสูง ทั้งการใช้พลังงาน น้ำ ทรัพยากรธรรมชาติ และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมของโรงแรมและบริการต่าง ๆ
ด้วยความคาดหวังของผู้บริโภคยุคใหม่ รวมถึงมาตรฐานสากลด้านความยั่งยืน ผู้ประกอบการจึงต้องนำนวัตกรรมเชิงนิเวศ (Eco-Innovation) มาใช้เพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการ และสร้างความได้เปรียบเชิงการแข่งขันในระยะยาว
อย่างไรก็ตาม องค์ความรู้ด้านความยั่งยืนสำหรับธุรกิจบริการยังคงกระจัดกระจาย ทำให้เกิดช่องว่างทางวิชาการ (Research Gap) และนำไปสู่การทำ Systematic Literature Review เพื่อสังเคราะห์แนวโน้ม รูปแบบ และทิศทางการวิจัยด้านนวัตกรรมเชิงนิเวศในช่วงปี 1998–2018
1) Background: ที่มาของปัญหา
อุตสาหกรรมท่องเที่ยวและการบริการเป็นภาคธุรกิจที่สร้างรายได้สูงและมีการเติบโตต่อเนื่อง แต่ก็เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการใช้พลังงาน น้ำ ทรัพยากรธรรมชาติ และการปล่อยก๊าซเรือนกระจอกจากกิจกรรมของโรงแรม ร้านอาหาร และสถานประกอบการด้านการท่องเที่ยว
2) ความสำคัญของการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมในภาคบริการ
- ผู้ประกอบการทั่วโลกกำลังเผชิญแรงกดดันจากหลายด้าน เช่น
- ความคาดหวังของลูกค้าเกี่ยวกับบริการที่ “เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม”
- มาตรฐานสากลด้านความยั่งยืน
- กฎหมายและนโยบายลดการปล่อยคาร์บอน
- ความจำเป็นในการสร้างแบรนด์ที่รับผิดชอบต่อสังคม
ทำให้ “นวัตกรรมเชิงนิเวศ (Eco-Innovation)” กลายเป็นกลไกสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพ ลดของเสีย และสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันอย่างยั่งยืน
3) ช่องว่างขององค์ความรู้ (Research Gap)
- แม้จะมีงานวิจัยด้านความยั่งยืนจำนวนมากในธุรกิจบริการ แต่ยังพบว่า
- งานวิจัยกระจัดกระจาย ไม่เชื่อมโยงเชิงระบบ
- ขาดกรอบแนวคิด unified framework สำหรับ hospitality โดยเฉพาะ
- ประเทศกำลังพัฒนา (รวมถึงอาเซียน) มีงานวิจัยด้านนี้น้อยมาก
- ส่วนใหญ่เน้นเฉพาะ “Green practices” แต่ไม่ลงลึกด้านนวัตกรรมเชิงกลยุทธ์
4) วัตถุประสงค์ของบทนำ (Introduction Overview)
บทนำนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ
- อธิบายบริบทที่ทำให้ eco-innovation มีความสำคัญ
- สรุปปัญหาและความท้าทายของอุตสาหกรรมการบริการ
- ระบุช่องว่างความรู้ที่นำไปสู่ความจำเป็นของการทำ SLR
- วางพื้นฐานสู่กรอบแนวคิดที่ใช้ศึกษาต่อในบทถัดไป